Hoofdstuk 8

Woordenboek

Elke vakterm in één zin, met de plek in het huis erbij.

Volgorde

Zoek een woord

Term	In gewone taal	In het huis
2FA / tweestapsverificatie (two-factor authentication) gemiddeld	Inloggen met twee bewijzen: iets wat je weet én iets wat je hebt. Een code uit een app is 2FA, een passkey ook	Het tweede slot
Accountherstel gemiddeld	De achterdeur voor als je niet meer binnenkomt: een herstelmail, herstelcodes of een vraag. Vaak de zwakste plek van een goed beveiligd account	De achterdeur van je huis
AiTM-phishing (adversary-in-the-middle) vakjargon	Een nepsite die alles wat jij invult meteen doorgeeft aan de echte site, dus ook je code uit de app. Een passkey trapt er niet in, want die werkt alleen op het echte adres	De babbeltruc met een tussenpersoon
Alias (e-mail) gemiddeld	Een wegwerpadres dat doorstuurt naar je echte adres	Een aparte brievenbus per afzender
Antivirus / virusscanner makkelijk	Programma dat bekende malware herkent en tegenhoudt. Windows en macOS hebben er zelf een ingebouwd	De ongediertebestrijder met een vast rondje
Authenticator-app gemiddeld	App die elke halve minuut een nieuwe inlogcode maakt. In het jargon: TOTP, voluit time-based one-time password	De sleutel van het tweede slot
AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) gemiddeld	De Europese privacywet over omgaan met persoonsgegevens	De huisregels voor andermans sleutels
Back-up makkelijk	Een kopie van je bestanden op een andere plek	De brandkast buiten de deur
Botnet vakjargon	Een leger van gekaapte apparaten (vaak oude routers) dat samen aanvallen uitvoert	Jouw schuur als schuilplaats van een ander
Brute force gemiddeld	Automatisch miljoenen wachtwoorden proberen tot er een past. Lengte is het beste tegengif	Alle sleutels van de sleutelmaker langslopen
BSN (burgerservicenummer) makkelijk	Je burgerservicenummer, het nummer waarmee de overheid je kent. Met je naam, geboortedatum en BSN kan iemand een lening op jouw naam afsluiten	Het nummer op je eigendomsakte
CEO-fraude gemiddeld	Een oplichter doet zich voor als je baas en vraagt om een spoedbetaling	De inbreker die zegt dat hij van de huisbaas komt
Certificaat / https (hypertext transfer protocol secure) gemiddeld	Het bewijs dat je echt met dit webadres praat, zichtbaar als het slotje in de adresbalk. Het zegt niets over of de site eerlijk is	Het naambordje naast de deur
Cloud makkelijk	Bestanden of diensten op de computers van een bedrijf ergens anders, bereikbaar via internet	De opslag buiten de deur
CLOUD Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act) vakjargon	Amerikaanse wet uit 2018: een Amerikaans bedrijf moet op bevel gegevens afgeven, ook als die in Europa op een server staan	De buurman die jouw reservesleutel aan een ander land moet afgeven
Cookie makkelijk	Klein bestandje dat een site op je apparaat zet om je te herkennen. Cookies van derden dienen vooral om je te volgen	Een krijtstreepje van de bezoeker op je deurpost
Credential stuffing vakjargon	Gelekte combinaties van adres en wachtwoord automatisch bij andere sites proberen. Werkt alleen als je een wachtwoord hergebruikt	De gestolen sleutel op elke deur in de straat proberen
Data Privacy Framework vakjargon	De afspraak uit 2023 waardoor bedrijven persoonsgegevens naar de VS mogen sturen. De twee afspraken ervoor verklaarde het Europese Hof ongeldig	Het contract met de buren over wat ze met jouw sleutel mogen
Datalek makkelijk	Gegevens die bij een bedrijf op straat komen te liggen	Inbraak bij de sleutelmaker
DDoS-aanval (distributed denial of service) vakjargon	Duizenden computers bezoeken tegelijk één site, zodat die voor echte bezoekers onbereikbaar wordt	Een steen door de ruit, geen inbraak
Deepfake gemiddeld	Met AI (kunstmatige intelligentie) nagemaakte video, foto of stem van een echt persoon	Een inbreker met het gezicht van je buurman
Digitale soevereiniteit gemiddeld	Zelf kunnen bepalen wie bij je gegevens kan en welke wet daarvoor geldt, zonder afhankelijk te zijn van bedrijven of landen buiten Europa	Zelf de baas over je eigen sleutelbos
DNS (domain name system) vakjargon	Het telefoonboek van internet: het zet een webadres om in het nummer van de server. Een filterende DNS-dienst blokkeert bekende foute adressen	De portier die opzoekt waar je heen wilt
Eenmalige code makkelijk	Een code die maar een keer geldig is, per sms of uit een app. Uit een app is veiliger, want sms is te onderscheppen	Het wachtwoord van vanavond
Encryptie / versleuteling gemiddeld	Gegevens onleesbaar maken voor wie de sleutel niet heeft	Een kluis om je spullen
End-to-end-versleuteling gemiddeld	Alleen de verzender en de ontvanger kunnen het bericht lezen, de dienst ertussen niet	Een brief in een verzegelde envelop
Entropie vakjargon	De maat voor hoe onvoorspelbaar een wachtwoord is. Een woord erbij levert meer op dan een rar teken erbij	Hoeveel standen het slot heeft
Extensie gemiddeld	Een uitbreiding voor je browser	Iemand die mag meekijken door je raam
FIDO2 / WebAuthn (Fast Identity Online 2 / Web Authentication) vakjargon	De open standaard waar passkeys op draaien. Daarom werkt een passkey bij elk merk en op elke site die meedoet	De norm waar elk slot zich aan houdt
Firmware vakjargon	De ingebouwde software van een apparaat, zoals je router	Het binnenwerk van het slot
Gastnetwerk gemiddeld	Een tweede wifi-netwerk van hetzelfde kastje, los van je eigen apparaten. Slimme apparaten horen daarop	De bijkeuken met een eigen deur
Hacktivist vakjargon	Iemand die hackt uit politieke overtuiging, vaak in een groep en soms gestuurd door een land	De relschopper in de straat
Hardware key vakjargon	Een fysiek sleuteltje dat je in je apparaat steekt of ertegen houdt: een passkey in metaal, en de sterkste vorm van 2FA. In winkels heet hij ook security key	Een echte sleutel aan je sleutelbos
Hash vakjargon	De onomkeerbare vingerafdruk van een wachtwoord. Een goede site bewaart die in plaats van je wachtwoord zelf	De afdruk van de sleutel, niet de sleutel
Helpdeskfraude makkelijk	Iemand belt of appt namens je bank of een groot techbedrijf en praat je naar een betaling of een installatie	De valse loodgieter aan de deur
Herstelcodes gemiddeld	Eenmalige noodcodes om binnen te komen zonder telefoon. Ook wel noodcodes of backup codes	De reservesleutel bij de buren
Hoofdwachtwoord makkelijk	Het ene lange wachtwoord dat je wachtwoordmanager opent. Als enige moet je dit uit je hoofd kennen	De sleutel van de sleutelkluis
Identiteitsfraude makkelijk	Iemand doet zich met jouw gegevens voor als jou, bijvoorbeeld om een lening of abonnement af te sluiten	Iemand zet zijn naam op jouw eigendomsakte
Kwantumcomputer vakjargon	Nieuw type computer dat bepaalde wiskundige sloten kan breken	De loper voor oude sloten
Malware gemiddeld	Verzamelnaam voor kwaadaardige software	Ongedierte in huis
Open broncode vakjargon	Software waarvan iedereen de binnenkant mag inzien en controleren. In het Engels: open source	Een slot waarvan de tekening openbaar is
Openbare wifi makkelijk	Gratis wifi in een cafe, hotel of trein, gedeeld met onbekenden	Een gang waar iedereen in loopt
Passkey gemiddeld	Inloggen met je toestel plus je vinger, gezicht of pincode: twee stappen in één handeling, dus een vorm van 2FA. Op deze site ook de zegelring	De sleutel die niet te kopiëren is
Phishing makkelijk	Nepbericht dat je laat klikken, inloggen of betalen	De babbeltruc aan de deur
Post-kwantumcryptografie vakjargon	Nieuwe versleuteling die bestand is tegen kwantumcomputers	De nieuwe generatie sloten
Publieke en private sleutel vakjargon	Een paar sleutels dat bij elkaar hoort: de ene mag iedereen hebben, de andere blijft bij jou en verlaat je toestel nooit. Zo werkt een passkey	Een brievenbus waar iedereen iets in kan doen, met een sleutel om hem te legen
QR-phishing (quick response) gemiddeld	Een valse QR-code, vaak als sticker over de echte heen, die je naar een nep-betaalpagina stuurt. In het jargon: quishing	Een vals bordje bij de voordeur
Ransomware gemiddeld	Software die je bestanden gijzelt voor losgeld	Gijzeling van je inboedel
Router makkelijk	Het kastje dat je huis met internet verbindt	Tuinhek en meterkast
Schijfversleuteling gemiddeld	Alles op je laptop onleesbaar maken zonder jouw wachtwoord. Heet FileVault op een Mac en BitLocker op Windows	Een kluisdeur om je hele huis
Secure element vakjargon	Een apart, afgeschermd chipje in je telefoon of laptop waar sleutels in blijven en niet uit komen	De kluis in de muur van het huis
Sextortion gemiddeld	Chantage met echte of verzonnen naaktbeelden. Betalen helpt niet: bewaar het bericht, betaal niets en doe aangifte	Afpersing aan de voordeur
Sim-swapping (subscriber identity module) vakjargon	Je telefoonnummer laten overzetten naar een oplichter, waarna sms-codes bij hém aankomen	Iemand laat je post omleiden
Social engineering vakjargon	Mensen manipuleren in plaats van systemen hacken	De inbreker die aanbelt in een net pak
Spoofing gemiddeld	Een afzender, telefoonnummer of webadres namaken zodat het bekend lijkt	Een naambordje van de buren op je eigen deur
Statelijke actor vakjargon	Een land dat hackt: voor spionage, sabotage of beïnvloeding	De inbreker met een leger achter zich
Tracking gemiddeld	Volgen wat je online doet om een profiel op te bouwen	Meekijkers door het raam
Update makkelijk	Reparatie van fouten in software	De timmerman die scheuren dicht
VPN (virtual private network) gemiddeld	Een afgeschermde verbinding tussen jou en het internet	De overdekte gang naar buiten
Wachtwoordmanager makkelijk	Programma dat al je wachtwoorden maakt en bewaart. In het Engels: password manager	De sleutelkluis
Wachtwoordzin makkelijk	Een wachtwoord van meerdere gewone woorden achter elkaar. Lang, makkelijk te onthouden en juist daardoor sterk. In het Engels: passphrase	Een sleutel met een heel lange baard
Wifi-versleuteling gemiddeld	Het slot op je wifi-netwerk. WPA3 (Wi-Fi Protected Access 3) is de nieuwste, WPA2 is nog goed. Staat er WEP (wired equivalent privacy) of niets, zet het dan om	Het slot op het tuinhek
Zegelring makkelijk	Het beeld dat deze site gebruikt voor de passkey: een sleutel die alleen in jouw hand werkt en die niemand kan namaken	De ring die je niet uitleent